Romantyzm

Sztuka romantyzmu

Sztukę uznawał romantyzm za najdoskonalszy rodzaj poznania, najwyżej stawiając poezję rozumianą jako formę indywidualnej ekspresji, mającą prawo do nieliczenia się z wzorami tradycji. Zarazem przyznawał jej rolę wyraziciela prawd i dążeń zbiorowości narodowej, poecie zaś - zadania przywódcy duchowego i proroka (profetyzm, wieszcz). Dystansując się wobec wzorców klasycznej literatury antyku, nawiązywał do literatury północy, średniowiecza, orientu, a także do twórczości narodowej, ludowej i prymitywnej, do kultur peryferyjnych i prowincjonalnych. Przekształcił tradycyjne formy i język literatury; wypowiadał się przede wszystkim w gatunkach mieszanych, łączących cechy różnych rodzajów literackich i różne kategorie estetyczne. Romantyzm polski zainicjowany wydaniem "Ballad i romansów" Adama Mickiewicza (1822) rozwijający się najpierw głównie w Wilnie i w Warszawie, a po powstaniu listopadowym - na Emigracji we Francji i w literaturze krajowej w sposób oryginalny, wyrażał główne idee prądu, podejmując ich wymiar uniwersalny, ale także odnosząc je do sytuacji zniewolonego narodu, jego tradycji i dziejowej roli (mesjanizm). W twórczości Adama Mickiewicza, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego, C. Norwida, stworzył arcydzieła określające poziom i miejsce literatury polskiej w kulturze europejskiej.