Romantyzm

Założenia programowe romantyzmu polskiego

Ramy czasowe - Romantyzm zawarty jest między trzecim dziesięcioleciem XVIII wieku a rokiem 1863. Romantyzm polski tak jak na zachodzie Europy zaszczepił się we wszystkich dziedzinach życia: muzyki, malarstwa, obyczajowości. Był wyrazem określonego światopoglądu, ideologii narodowej. Rozwój polskiego romantyzmu wyznaczały procesy historyczne, dzieje polityczne, stąd literaturę tego okresu można podzielić na podokresy odpowiadające periodom naszej historii politycznej. Narodziny romantyzmu wiążą się z czasami wzmagającego się ruchu spiskowego w Królestwie Kongresowym zakończonym powstaniem listopadowym (1830). Znakomity rozwój literatury romantycznej nastąpił w okresie, którego tragiczny koniec stanowi Wiosna Ludów (1848). Po roku 1848 następuje I faza krytyki romantyzmu, dopiero po roku 1863 (wybuch powstania styczniowego) zamknął ostatecznie epokę romantyzmu w literaturze polskiej. Literatura romantyczna rozwijała się w 3 różnych kręgach kulturowych: na Zachodzie, głownie we Francji, gdzie znalazło się duże skupisko emigracji politycznej, w kraju podzielonym na obszary: Królestwo Polskie (zabór rosyjski), Galicja wraz z krótkotrwałym Wolnym Miastem Kraków (zabór austriacki), Księstwo Poznańskie (zabór pruski), w Rosji, w której znalazła się duża ilość wygnanych pisarzy polskich. W oświeceniu pisarz (poeta) bierze na swoje barki zadanie pozaliterackie, pozaartystyczne i występuje w roli wychowawcy, nauczyciela.